Zorgvuldigheid

Geïnspireerd op de conferentie ‘Vroegsignalering en eerste hulp aan kwetsbare daklozen’, door: Bart Jensen

Zorgvuldig omgaan met persoonsgegevens. Het is een heel actueel onderwerp waar al veel over gesproken en geschreven is. Meer dan ooit moeten organisaties die persoonsgegevens verwerken, opletten dat ze de persoonsgegevens rechtmatig, transparant en behoorlijk verwerken. Gestreefd wordt hiermee te komen tot harmonisering van de nu versnipperde privacywetgeving. Ze zeggen dat dit een stap vooruit is. Uiteraard doet dit ook veel stof opwaaien. Het feit dat bij bemoeizorg vele partijen zijn betrokken, maakt de gegevensuitwisseling er niet eenvoudiger op. Toch is de informatie-uitwisseling van belang om in schijnbaar uitzichtloze situaties de zorgwekkende zorgmijders op te sporen en de hand te reiken. Omdat bemoeizorg bedoeld is voor mensen die zelf geen zorg vragen, geven zij ook niet altijd toestemming voor de uitwisseling van persoonlijke (medische) gegevens. In zo’n geval wordt de privacywetgeving door zorgverleners veelal gezien als belemmering. Desondanks blijft zorgvuldig handelen een pre.

Stichting Onderdak organiseerde op 27 november 2018 de conferentie ‘Vroegsignalering en eerste hulp aan kwetsbare daklozen’.
Willem Draaisma, directeur van Participe Advies, trad op als dagvoorzitter. Andere sprekers waren Jan Zandijk, kaderlid Stichting Presentie, Dr. Bauke Koekoek, lector Psychiatrische Zorg aan de HAN en Dr. Gert Schout, hoofdonderzoeker projectleider BOPZ bij VUmc en een bestaande klant van Stichting Onderdak.
Met veel plezier en enige trots kijken wij terug op deze bijzondere dag. De inspirerende sprekers en dagvoorzitter, het veelzijdige programma en de frisse locatie maakten deze conferentiemiddag tot een succes: Bruggen bouwen door in te zetten op enthousiasme en zorgvuldigheid.

Het Posttheater aan de Roosendaalseweg in Arnhem vormde het decor van de bijeenkomst.
Vertegenwoordigers vanuit de gemeenten, GGD, zorginstellingen, politie en betrokken burgers waren aanwezig. Deze deelnemers werden aan de hand van vragen en het ervaringsverhaal van klant Arnoldus geprikkeld tot nadenken over verschillende gezamenlijke opgaven op het gebied van presentiegericht werken en aandachtsgebieden voor het organiseren en ontvangen van structurele hulp aan zorgmijders.

De kern van het verhaal is dat aansluiting met zorgwekkende zorgmijders vraagt om een zorgvuldige bejegening waarbij de professional niet zijn eigen agenda op de voorgrond stelt, maar de percepties van de ander. Kwartiermaken en presentie hangt sterk samen met het bouwen van bruggen tussen de informele wereld en de bureaucratische wereld. Door deze bruggen zorgvuldig te leggen, zorg je ervoor dat mensen op psychosociaal gebied ondersteund worden bij het vergroten van hun kwaliteit van leven en het vervullen van sociale rollen bij het ontwikkelen en in stand houden van netwerken in de wijk. Maar zoals in de eerste alinea vermeld, dient tevens met de nieuwe privacywetgeving rekening gehouden te worden.  Dit was immers een discussiepunt wat in het interactieve gedeelte aan de kaak werd gesteld. Er bestaat een convenant bemoeizorg. Hierin is opgenomen, dat wanneer een handeling in het belang van de klant verricht wordt, genoemde niet verwijtbaar is.

Maar wat is dan ‘zorgvuldigheid’? Zijn wij niet degenen die de problemen in stand houden. Heeft Stichting Onderdak ook niet als taak binnen centrumgemeente Arnhem de OGGZ zodanig op te voeden zodat ZIJ als ambulant werkers de zorgmijders de juiste ondersteuning kunnen bieden? Met dit als doel de reguliere zorg sterker maken. Wat in de conferentie ook aan bod kwam, is dat hoe meer je een persoon of organisatie beschuldigd van het feit dat men te outreachend of te orthodox werkt, des te bureaucratischer men wordt. Bureaucratischer in de zin van nieuwe regels invoeren en protocolleren, zodat men tijdens de inspecties en audits zich keurig kan presenteren als professioneel bedrijf. En dat daarbij direct voldaan kan worden aan de privacywet, is mooi meegenomen.

Je kunt de conferentie zien als een aanklacht tegen de ver doorgeschoten systeemwereld. Het gaat hierbij om het kantelen van een doorgeschoten systeemwereld naar een zinvolle leefwereld. Veel organisaties experimenteren met regelarmheid om zo, met de bedoeling van de organisatie, bezig te willen zijn. Ook het meer in stelling brengen van de professional, onder andere door het verminderen van managers, is een poging om weer dichter bij de leefwereld te komen. Dat lijkt me een mooie ambitie, want waarom zou je meer regels hanteren dan noodzakelijk.
Het onderscheid tussen de leef- en de systeemwereld is overigens niet nieuw. Maar ook hier lopen organisaties tegen de strakke wet- en regelgeving aan.
Maar juist een organisatie als Stichting Onderdak heeft een bepaalde mate van ruimte en vrijheid nodig, willen zij hun medewerkers zo present mogelijk kunnen laten werken. Zowel met de klant als collega’s onderling. Ook hierin is zorgvuldigheid een essentieel onderdeel.